Het heengaan van St. Athanasius de Apostolische, 20e paus van Alexandrië.
Op deze dag, van het jaar 373 A.D. (89 A.M.) ging paus Athanasius de Apostolische, 20e paus van Alexandrië, heen. Hij was geboren rond het jaar 295-298. Zijn ouders waren idolenvereerders. Hij zag op een keer, op school, Christelijke kinderen Christelijke rituelen naspelen, waarbij de rollen van priesters, diakenen en bisschop verdeeld waren. Toen hij vroeg of hij mee mocht doen, weigerden ze en zeiden: “Jij bent een idolenvereerder, je kan niet met ons omgaan.” Waarop hij antwoordde: “Vanaf nu ben ik een Christen.” Ze waren daarna samen blij. Hij werd in het spel een patriarch, ze troonden hem en hadden respect voor hem. De toenmalige paus, paus Alexandros, liep voorbij toen hij de kinderen zag en zei tegen de kinderen: “Dit kind gaat op een dag een belangrijke positie krijgen”.
Toen de vader van Athanasius overleed, bracht zijn moeder hem naar paus Alexandros. Hij had hen de principes van het Christelijke geloof geleerd. Paus Alexandros doopte Athanasius. Athanasius en zijn moeder gaven hun geld aan de armen en bleven bij de paus. Paus Alexandros leerde Athanasius de leer van de kerk, wijdde hem tot diaken en maakte hem zijn persoonlijke secretaris. Het geschenk van de Heilige Geest vermeerderde zich in hem. Op de 8e dag van de maand Bashans 44. A.M. ( 4 mei 328 A.D.) werd hij verkozen tot patriarch, nadat paus Alexandros was heengegaan.
Paus Alexandros had geadviseerd om Athanasius, zijn diaken, te kiezen voor het patriarchschap. Toen woonde Athanasius bij St. Antonius, de vader van de monniken, en volgde zijn voorbeeld in het groeien op spiritueel gebied. Hij toonde zijn briljante kant door in het concilie van Nicea Arius te ontmaskeren. Toen Arius over Christus zei dat Hij ‘in Essentie lijkt op de Vader’, zei St. Athanasius:”Hij is één in Essentie met de Vader.” Op deze manier toonde hij zijn geleerdheid.
Nadat paus Alexandros was heengegaan, ging St. Athanasius in de bergen schuilen omdat hij dacht dat hij deze grote en belangrijke positie niet waard was. De mensen zochten hem en toen ze hem gevonden hadden, hebben ze hem naar de bisschoppen gebracht. Hij werd door de bisschoppen tot paus benoemd in het jaar 328 A.D.
De historicus Socrates getuigde over Athanasius dat hij ‘’vloeiend in spraak was en zijn openhartigheid in het concilie van Nicea hem door alle moeilijkheden had gebracht die hij had meegemaakt.’’
Nadat hij paus was geworden, heeft hij de eerste metropoliet benoemd voor Ethiopië. Zijn naam was anba Salama. Sindsdien volgt de kerk van Ethiopië de kerk van Alexandrië en werden de religieuze zaken in Ethiopië rustig.
St. Athanasius werd vijf keer verbannen van zijn troon.
De eerste keer:
Nadat Arius verbannen was, probeerde hij terug te keren naar Alexandrië. Dit deed hij door een misleidende brief naar keizer Constantine te sturen. De brief raakte de keizer. Deze vroeg aan paus Athanasius om Arius terug te nemen, Athanasius weigerde echter omdat dit tegen het besluit van het concilie in ging.
De Arianen beschuldigden paus Athanasius van de volgende misdaden:
- Dat hij paus Philominus, die tegen de overheid rebelleerde, steunde.
- Dat hij de kelk van priester Eskira brak en zijn altaar had vernield.
- Dat hij bisschop Arsanius had vermoord en diens armen bij magische praktijken gebruikte.
- Dat hij een non had verkracht.
De paus kon zichzelf vrij pleiten van de eerste misdaad. In Tyre was een raad samengekomen waarvan de meeste raadsleden Arianen waren. Ze de andere misdaden van Athanasius. Wat de tweede beschuldiging betreft, werd het hart van Eskira geraakt en nadat hij met de Arianen een valse getuigenis tegen Athanasius gaf, heeft hij hem toch onschuldig verklaard. Voor de derde beschuldiging was bisschop Arsanius gekomen en door paus Athanasius in een dichtbij gelegen kamer verstopt. De Arianen hadden twee armen van een dode meegenomen en claimden dat deze armen van Arsanius waren. Vervolgens kwam Arsanius naar binnen en liet zijn armen aan de raad zien en verontschuldigde zich. De Arianen zeiden dat Athanasius een tovenaar was en dat hij in staat was om nieuwe armen voor hem te maken. Ze werden boos en agressief tegen Arsanius, die toen de raad verliet en naar de keizer ging.
Toen bekeken ze de zaak van de verkrachting. Ze brachten een prostituee mee die claimde dat Athanasius haar had verkracht. Een priester, genaamd Timotheus zei tegen haar: ‘’Hoe durft u te beweren dat ik naar uw huis gekomen ben en u overmeesterd heb?’’ Zij dacht dat dit Athanasius was, aangezien ze hem nooit eerder gezien had, en zei: ‘’Dat heeft u inderdaad gedaan.’’ De valse beschuldiging was daardoor aan het licht gekomen.
Athanasius kon niet bij de keizer komen doordat de Arianen dit verhinderden. Zij beschuldigden hem van dat hij de export van tarwe, van Alexandrië naar de keizer, had voorkomen. De keizer gaf een order om Athanasius te verbannen naar Augusta Treverorum (Treves), Frankrijk. (Nu Trier in Duitsland). Dit gebeurde op 5 februari 335 A.D. De bisschop daar verwelkomde hem met eer.
Arius, die een verschrikkelijke dood leed zoals Socrates zei ‘’God had Arius geschapen om in een publiekelijke badplaats te overlijden, waar zijn darmen uit zijn lichaam kwamen, en de mensen zagen zijn dood als gerechtigheid.’’
Toen de keizer van de dood van Arius hoorde, zag hij de onschuld van Athanasius in. Terwijl hij op zijn sterfbed lag, in het jaar 337 A.D., adviseerde hij hem terug te halen naar Alexandrië. Na het overlijden van Constantine werd het keizerrijk verdeeld. Constantine II voor Frankrijk, Constantinus voor Egypte en Constance voor Italië. Door bemiddeling van Constantine II kwam de paus in het jaar 338 A.D. terug naar Alexandrië. De bevolking verwelkomde hem met grote vreugde.
De tweede keer:
De Arianen hielden niet op. Ze kwamen bijeen in een raad en verbanden Athanasius. Zij hebben Gregorius tot paus benoemd, in plaats van Athanasius en stuurden hun besluit naar Julius, bisschop van Rome. In 340 A.D. riep paus Athanasius een concilie bijeen in Alexandrië, waarin hij tegen de Arianen protesteerde. Vervolgens schreef hij een brief naar alle kerken waaruit zijn onschuld bleek.
De Arianen echter beïnvloedden Philogorius om hun patriarch Gregorius te helpen alle kerken van Alexandrië over te nemen. Ook beïnvloedden zij keizer Constandius.
De mensen van Alexandrië waren zeer angstig maar kozen ervoor om alsnog weerstand te bieden tegen de overname van de kerken. De Arianen echter vielen de kerken van Alexandrië op Goede Vrijdag aan en verkrachtten en vermoordden vele gelovigen. Paus Athanasius zocht hulp bij alle kerken, wereldwijd. Hij verliet zijn troon en reisde naar Rome. Daar werd in Sardica een concilie bijeen geroepen dat het volgende besloot:
- De onschuld van paus Athanasius.
- Het bevestigen van de geloofsbelijdenis van het concilie van Nicea.
- De verbanning van de Ariaanse bisschoppen.
- Het afzetten van Gregorius.
Ze machtigden twee bisschoppen om keizer Costas, die de heerser van Italië was, te ontmoeten. Costas was het eens met de beslissingen van het concilie en dreigde zijn broer met oorlog als hij Athanasius niet naar Alexandrië zou laten terugkeren. Ondertussen had een groep radicale Egyptenaren in het jaar 349 A.D. Gregorius vermoord.
Athanasius keerde voor de tweede keer terug naar zijn troon. Wederom ontvingen de mensen hem met blijdschap. Gregorius de theoloog, de schrijver van de liturgie, omschreef deze ontvangst als ‘’de mensen kwamen als de vloed van de Nijl,’’ en hij benadrukte de palmtakken, tapijten en klappende handen.
De derde keer:
De Arianen waren niet blij met de terugkeer van Athanasius naar Alexandrië en wachtten tot de dood van Costas, keizer van Italië. De Arianen beïnvloedden Costandius om de veroordeling van een Ariaanse raad om Athanasius te verbannen, te bekrachtigen. Dat deed hij. De soldaten gingen naar de kerk van de heilige Maria, die door paus Theonas, 16e patriarch, gebouwd was. Athanasius diende het avondwierookgebed. De soldaten kwamen de kerk binnen om hem te arresteren. God verblindde hen echter zodat ze geen verschil konden zien tussen Athanasius en de rest van de mensen en de lichten in de kerk gingen ook nog uit. Athanasius ontsnapte, ging naar de woestijn en verbleef daar een tijd bij de monniken. De Arianen hadden Gawargius van Cappadocia als bisschop van Alexandrië benoemd, maar de Orthodoxen weigerden hem te accepteren en vervloekten hem. Gawargius nam alle legaten van de kerken in. Maar toch hebben de idolenvereerders, die hij vervolgde, hem vermoord en zijn lichaam verbrand.
De vierde keer:
Na de dood van Costandius werd zijn neef Julianus keizer. Hij wilde de harten van de mensen van Alexandrië voor zich winnen dus bracht hij Athanasius terug. In 362 A.D. riep Athanasius een concilie bijeen dat regels stelde voor de Arianen die naar de kerk terug wilden keren. Ook besteedde hij aandacht aan het prediken voor idolenvereerders. Dit werd niet gewaardeerd door keizer Julianus, die de idolenvereerders liefhad en steunde. Hij gaf een bevel dat Athanasius gearresteerd moest worden. Athanasius verliet Alexandrië en nam een boot naar het noorden van Egypte. De keizer volgde hem in een andere boot. Toen hij dichtbij de boot van Athanasius kwam, vroeg hij naar de boot van de paus. Ze zeiden dat de boot niet ver weg was. De keizer ging haastig achter de boot aan. Hij kon Athanasius niet vinden aangezien Athanasius zich op een andere plek verschool. De mensen om de paus heen waren erg verdrietig vanwege alle moeilijkheden die hij onderging. Athanasius zei tegen hen dat hij in tijden van vervolging een grote innerlijke rust ervoer en dat God voor hem zorgde en hem omarmde met Zijn zegeningen, meer dan ooit. Hij zei ook: ‘’de vervolging van keizer Julianus is als een zomerse wolk, die zal weer verdwijnen.’’ Terwijl de mensen in gesprek waren, bereikte hen het nieuws dat Julianus vermoord was tijdens de oorlog met de Perzen. Hij was door St. Mercurius (Abu Sefain) vermoord. Voor zijn dood zei hij: ‘’U heeft mij overwonnen, o zoon van Maria.’’
De vijfde keer:
Nadat Julianus vermoord was, werd Jovianus keizer. Daarna werd Valens keizer. Hij was een Ariaan. In 367 A.D. wilde Valens Athanasius verbannen. Athanasius werd gedwongen om Alexandrië te verlaten en ging schuilen in de tombe van zijn vader. Ondertussen had de keizer 30 bisschoppen vermoord die voor Athanasius waren. Toen de keizer het doorzettingsvermogen van de Kopten zag, besloot hij de vervolging te beëindigen en Athanasius zijn troon terug te geven. Dit gebeurde in 368 A.D.
Hoewel Athanasius de leeftijd van 72 had bereikt, schoot hij niet tekort bij het uitvoeren van zijn taken. Door zijn standvastigheid in gerechtigheid omschreef de wereld hem als ‘’Athanasius tegen de wereld.’’(Contra Mundi)
Hij schreef veel boeken over de Arianen, over incarnatie en andere onderwerpen. Anba Cosma, 44e patriarch, loofde deze publicaties door te zeggen: ‘’Ik vraag iedereen die de boeken van Athanasius kan vinden de boeken op papier over te schrijven, en wie geen papier kan vinden, schrijft ze op zijn kleding.’’
Athanasius was de eerste paus die de monastieke tuniek van St. Antonius droeg. Hij maakte het tot uniform voor de bisschoppen en patriarchen. Hij was degene die St. Antonius benoemde tot priester en later tot aartspriester. Hij ging heen in vrede nadat hij 45 jaar lang op de Apostolische troon had gezeten.
Mogen zijn gebeden met ons zijn en alle eer voor altijd aan onze Heer. Amen.