Het martelaarschap van de grote heilige anba Bidaba en zijn vrienden, de priester Andreas en St. Christodulus.
Op deze dag van het jaar 19 A.M. (303 A.D.) stierven de grote heilige anba Bidaba en zijn vrienden, de priester Andreas , die tegelijk ook zijn neef was, en St. Christodulus de marteldood. Anba Bidaba, die bekend stond als El-Gohary, was bisschop van de stad Qift in Opper-Egypte ten tijde van gouverneur Arianus en keizer Diocletianus.
Anba Bidaba werd geboren in de stad Armant, in de provincie Luxor. Zijn ouders waren beide christelijk en zij hebben hem vanaf jonge leeftijd op een christelijke manier opgevoed. Zijn moeders zus had een zoon die zij Andreas noemde en die zij tevens als christen opvoedde. Andreas en zijn neef Bidaba werden zielverwanten en besloten om samen de wereld achter zich te laten. Zij lazen met veel belangstelling de Bijbel en andere godsdienstige boeken. Zo groeiden zij in wijsheid en stonden zij in hun tijd bekend als godsvruchtige jongemannen. Toen Bidaba nog maar tien jaar oud was, had hij al de meeste religieuze boeken en spirituele wijsheden uit zijn hoofd geleerd. Iedere week vastten ze, zonder eten of water, twee dagen achter elkaar en wanneer zij aten, bestond hun maaltijd uit brood en zout. Dit alles werd altijd vergezeld met vurige gebeden, dag en nacht.
Op een dag besloten zij, terwijl zij nadachten over de ijdelheid van deze wereld, om hun families te verlaten voor een leven van afzondering in een verlaten oord. Zij gingen naar de oostelijke berg, waar zij anba Isaac vonden. Deze heilige troostte en sterkte hen opdat zij de moeilijkheden zouden verdragen om het eeuwige leven te ontvangen. Anba Isaac zegende hen en toonde hen een andere plaats waar zij een leven van afzondering en gebed konden leiden. Hij vertelde anba Bidaba het volgende: “O, mijn zoon, jij zal een herder zijn voor de kudde van Christus. Je zult veel moeilijkheden en vervolgingen tegen komen.” Tegen Andreas zei hij: “Ook jij zult de kroon ontvangen die voor jou klaargelegd is, na jouw harde werken.”
Ze verlieten anba Isaac en gingen naar de westelijke kant, waar ze een onderkomen voor zichzelf bouwden. Ze hadden uitstekende kennis en vaardigheden in het overschrijven van heilige boeken. Dat deden ze om wat geld te verdienen om van te leven, en wat overbleef gaven zij aan de armen en behoeftigen. De bisschop van de streek waar, zij verbleven, had van hen gehoord en kwam naar hen toe. Hij wijdde anba Bidaba tot priester en Andreas tot diaken. Zij gingen om de veertig dagen naar een kerk in een nabijgelegen stad om de eucharistieviering te celebreren. Op een van de dagen waarop zij de kerk bezochten, kwamen zij de bisschop tegen. Anba Bidaba stond op voor hem vol ontzag en respect. De bisschop zat op zijn stoel en keek naar St. Bidaba. Hij was verwonderd toen hij het gezicht van de heilige zag oplichten als de maan en hoe er licht uitscheen van de heilige, terwijl een gouden kroon versierd met kostbare stenen op zijn hoofd verscheen. De bisschop vroeg de omstanders om de heilige en zijn vriend Andreas naar hem te brengen. Nadat zij naar hem waren gegaan, vroeg hij hen bij hem te blijven. Anba Bidaba weigerde en verkoos het leven in de verlaten woestijn boven een leven onder de zorg van de bisschop. St. Andreas echter aanvaardde het voorstel van de bisschop om onder zijn zorg te leven.
Anba Bidaba ging al wenend terug naar zijn cel en zei: “Ik vraag U, Mijn Heer Jezus om deze plaats te zegenen opdat het Uw plaats wordt en opdat Uw naam daar tot in de eeuwigheid vermeld zou worden.”
Daarna verliet hij deze plaats en ging hij ergens anders heen, heel ver weg. Een paar dagen later zond de bisschop een boodschapper naar de cel van de heilige maar deze vond hem niet. De bisschop bouwde een kerk in de naam van de heilige op dezelfde plaats en wijdde deze in op de dertiende dag van de maand Kiyahk. St. Bidaba ging, via een andere weg, naar de kerk om te bidden. Er waren veel tekens en wonderen door zijn toedoen gebeurd en hij werd meer en meer vervuld van zegen en genade.
Zijn beroemdheid verspreidde zich en zijn naam werd bekend. Velen zochten hem op opdat hij hun geestelijke en lichamelijke kwalen zou genezen. De mensen vroegen bisschop Tadros: “Wij vragen u, onze vader, dat u anba Bidaba voor ons haalt opdat wij zijn zegen zouden ontvangen en opdat hij even bij ons zou verblijven.” De bisschop deed wat ze vroegen.
Toen kwam Anba Bidaba naar de stad Bahgoerah, in de provincie van Nagaa-Hammady. Toen hij daar aankwam, was daar een man die Johannes heette. Deze had maar een dochter, en zij was zeer aantrekkelijk. Zijn buren waren woedend op hem omdat zij hem om haar hand hadden gevraagd voor een van hun zonen, maar hij had geweigerd. En dus gebruikten ze magie tegen haar. Maar de heilige anba Bidaba bad voor haar, waarna zij weer terugkeerde naar haar normale staat. Toen haar familie zag hoe het meisje werd genezen door deze heilige, kwamen zij voor hem knielen en zijn handen kussen om hem te bedanken voor wat hij had gedaan. De heilige vertelde hen: ”Dank God en verheerlijk Hem, want het is Zijn zegen die jullie dochter genezen heeft en niet de mijne. Ik ben maar een zwak wezen.” Zij verlieten hem in vreugde.
Op zondag kwamen alle mensen samen in de kerk. Zij brachten de heilige naar de bisschop die hem vervolgens tot hegumen (aartspriester) benoemde. Hij verbleef 9 dagen bij de bisschop en daarna keerde hij terug naar de berg. Nadat een tijdje later de bisschop van Qift overleed, kwamen alle mensen van de streek samen en besloten unaniem om anba Bidaba voor te dragen om zijn plaats in te nemen. Men besloot om naar paus Petrus I (laatste der martelaren en de 17e patriarch) te gaan opdat hij anba Bidaba zou benoemen tot bisschop voor hen. De engel van de Heer verscheen aan de paus in een visioen en vertelde hem: “Ga naar Opper-Egypte en breng hegumen Bidaba en benoem hem tot bisschop voor de stad Qift, want de Heer heeft hem gekozen.” Vroeg in de ochtend van de daarop volgende dag kwamen de gelovigen hem vragen de gezegende vader Bidaba tot bisschop te benoemen. De paus zond vier priesters met een brief naar de heilige. Zij gaven hem de brief waarin stond: “ Het staat geschreven in de Heilige Bijbel, wie jullie heeft gehoord, hoort Mij, en wie jullie weigert, weigert Mij.” St. Bidaba weende bittere tranen en zei: “Ongelukkig ben ik, de arme zondaar, want de duivel wenst mijn ondergang.” Daarna bad hij: “Laat Uw wil geschieden, O Heer, en niet de mijne, omdat U weet dat ik zwak ben en zonder kracht en weet dat ik niet in staat ben om met deze positie om te gaan.”
De boodschappers van de Paus namen hem mee per boot naar de paus. De Paus vroeg de mensen van de parochie: “Wie kiezen jullie als bisschop voor jullie streek?” De mensen antwoordden allen: “Vader Bidaba, want hij is waardig voor deze respectvolle dienst.” De paus benoemde hem tot bisschop voor het bisdom van Qift. Terwijl de paus zijn hand op het hoofd van vader Bidaba legde, zei een stem uit de hemel: “Waardig, waardig, ben jij het om dit ambt te krijgen.” Hij bleef enkele dagen bij de paus om de Heilige Liturgie te vieren. Elke keer dat hij zijn hand in de beker legde om het kruisteken over het lam te maken, veranderde de wijn in bloed. De paus was verwonderd, keek naar de heilige en zei: “Waarlijk ben jij uitverkoren door God. ”Anba Bidaba vroeg de Paus toestemming om te vertrekken naar zijn bisdom. Zo vertrok hij met een zeilschip. Daarop bevond zich een gehandicapte man die 22 jaar lang niet kon lopen. Terwijl de heilige de boot opging, gleed zijn been uit en viel hij over het been van de gehandicapte man. De benen van die man werden direct genezen en de man sprong rechtop en prees God. Al degenen die zich op het schip bevonden, prezen God en vroegen de heilige om hen in zijn gebeden te vermelden en om hen te zegenen.
Hij verrichtte vele wonderen tijdens zijn reis. Toen zij eindelijk veilig waren aangekomen in hun thuisstad, kwamen de mensen hem verwelkomen met kaarsen, kruisen, olijftakken en palmtakken in hun handen. Ze wandelden mee in een processie totdat zij de kerk binnengingen en anba Bidaba ging zitten op de bisschoppelijke stoel. Hij leefde in ascese, net zoals hij vroeger deed, in voortdurend gebed gedurende de dag en de nacht. Zijn voedsel bestond uit brood en zout en zijn kleding was uit haren geweven. Hij verrichtte vele tekens en wonderen.
Toen keizer Diocletianus de vervolgingen tegen de christenen begon, kwam de prefect Arianus naar Opper-Egypte en daar pakte hij de christenen op. Hij gooide hen in de gevangenis en folterde hen op vreselijke wijze totdat hij Esna bereikte. Toen de heilige Anba Bidaba dit te weten kwam, werd hij gevuld door spirituele ijver en zei hij: “Is het juist van mij om hier te blijven terwijl mijn broeders, de christenen, vreselijke folteringen moeten ondergaan? Neen, ik moet ook daarheen gaan om met hen te sterven, als een offer voor het geloof.” Hij riep de mensen bijeen, vierde de heilige liturgie en, nadat hij hen de Heilige Communie had toegediend, sprak hij hen toe: “ Wij moeten niet bang zijn om de marteldood te sterven in de naam van de Heer Jezus. Wees niet bang voor heet vuur, pijlen of speren noch voor zwaarden die tegen ons worden gebruikt. Jullie moeten ook genadig zijn voor de armen, de bedroefden troosten en volharden in jullie gebeden en vasten. Zij zijn namelijk de middelen waarmee jullie de obstakels kunnen overwinnen en de duivel, die jullie geloof in de Heer Christus verzwakt, kunnen verslaan. Ik zal jullie ook vertellen wat met mij is gebeurd. De duivel heeft mij 10 dagen achter elkaar gefolterd en ik heb hem door de kracht van het gebed en het vasten verslagen. De Heer heeft gezegd: "waak en bid, anders vallen jullie in verzoeking.” De bisschop preekte verder en sterkte zijn volk, steunend op verzen van de Bijbel en de leer van de apostelen. Daarna maakte hij het teken van het heilige kruis over hen, zegende hen en nam afscheid van hen, zeggende: “Ik zal gaan om de marteldood te sterven door de hand van Arianus, de prefect.” De mensen weenden en huilden om zijn vertrek, maar hij troostte en sterkte hen. Daarna verliet hij hen en ging hij naar de stad Esna, vergezeld door de gezegende vader Andreas en vader Christodulus. Bisschop Bidaba keek naar hen en zei: “Waar gaan jullie heen?” Zij antwoordden: “Wij gaan met jou mee om te sterven voor onze liefde voor Christus.” De bisschop bekeek hen en zag dat de zegen van God op hen was neergedaald. Hij zag hun gezichten oplichten als de maan. Hij sterkte hen en beval hen standvastig te blijven in hun geloof in Christus. Hij vertelde hen: “Vannacht zag ik in een visioen een engel die drie kronen met zich meedroeg en ik vroeg hem voor wie zij waren. Hij antwoordde: "één voor jou, één voor jouw neef en één voor Christodulus." Laat ons dus maar vertrekken naar Esna.
Toen zij in Esna aankwamen, zagen zij vele christenen, bisschoppen, priesters, diakens en gelovigen die gefolterd werden. De prefect hoorde van hun komst en had bevolen dat zij allen wierook zouden offeren voor de goden, maar zij schreeuwden: “Wij zijn christenen en wij vrezen jou niet, ongelovige prefect. Wij aanbidden deze verdorven goden, die gemaakt zijn door menselijke handen, niet. Onze God, de God die wij aanbidden, is in de hemel. Hij is de Schepper van alles met de kracht van Zijn Woord, zichtbaar zowel als onzichtbaar. Hem behoort de glorie, eer en aanbidding met Zijn Goede Vader en de Heilige Geest, nu en tot in de eeuwigheid, Amen.” Toen de prefect hun woorden hoorde, en hun standvastigheid zag, beval hij dat zij werden onthoofd met het zwaard.
Anba Bidaba stond te kijken naar de christenen terwijl zij gefolterd werden. Hij zag engelen uit de hemel komen met kronen van licht in hun handen die zij plaatsten op de hoofden van zij die de marteldood stierven. Deze werden dan naar de hemel geleid met veel eer en glorie. De bisschop en zijn gezellen stapten naar voren en schreeuwden: “Wij zijn christenen en wij geloven in Jezus Christus, de Heer van alle wezens en de God van alle kracht.” De prefect vroeg hen: “Waar komen jullie vandaan?” Hij vroeg daarna naar de naam van de bisschop. De bisschop antwoordde: “Ik ben de nederige Bidaba.” De prefect zei: ”Ik denk dat je de bisschop bent van deze streek, maar ik ben verbaasd dat jij deze woorden durft uit te spreken. Word jij niet bang van wat ik met jou zou doen, vrees jij mijn macht en majesteit niet? Heb jij niet gezien wat voor folteringen klaarstaan voor degenen die Deze Naam belijden?” De heilige antwoordde vol moed en zei: “Heb je niet gehoord wat de Heer Jezus Christus in het Boek zegt: 'Iedereen die mij zal erkennen bij de mensen, zal ook ik erkennen bij mijn Vader in de hemel. Maar wie mij verloochent bij de mensen, zal ook ik verloochenen bij mijn Vader in de hemel.' (Mat 10:32-33). Omwille van deze belofte, erkennen wij Onze Heer Jezus Christus tot de laatste adem." De prefect probeerde hem over te halen om zijn mening te veranderen en zijn geloof in de Heer Christus achter zich te laten, de ene keer met beloftes van geld en macht, de andere keer met dreigingen. Toen hij echter faalde, beval hij dat de heilige opgesloten zou worden in een van de gevangenissen.
Toen de heiligen in de gevangenis hem zagen, groetten zij hem zeggende: ”Zou je de prefect voor ons willen verslaan, want aan jou is de overwinning gegund door de Heer der machten.” Terwijl zij praatten over de goedheid en grootsheid van God, verscheen de aartsengel Michael aan de bisschop en sprak: “Gegroet bent u, geëerde man, laat uw ziel blij zijn vandaag want God heeft al uw harde werken en ascese, omwille van het geloof, aanvaard. U zult drie kronen ontvangen: de eerste voor uw aanbidding en ascese waarin u sinds uw jonge jaren volhardt, de tweede voor uw herderschap van de kudde op het rechte pad en de derde voor uw martelaarschap. U zult de drie kronen ontvangen met hemelse glorie en eer.”
De engel ging weer naar de hemel en de heilige stond recht en bad: “Aanhoor mij, O Vader de Pantocrator, mogen mijn gebeden tot U komen en moge U het ruiken als zoete wierookgeur en moge het U welbehagen. Ik vraag U, O Vader, dat U kijkt naar Uw volk en Uw heiligen die genadig zijn voor de armen. Aanvaard ook mijn ziel in Uw handen opdat ik de hemelse glorie zou kunnen ontvangen. Voor U is de glorie, de eer en de aanbidding met Uw Goede Vader en de Heilige Geest, voor altijd, Amen.”
Nadat hij zijn gebed had gezegd, zag hij de Heer onze Redder met engelen rondom Hem, die hem kwamen troosten, zeggende: “De troost, geliefde Bidaba, is dat ik met jou ben.” Daarna ging deze prachtige processie weer richting de hemel. De volgende dag beval de prefect dat alle gevangenen verzameld werden op de plaats waar de inwoners van de stad gewoonlijk samenkwamen. Toen zij de heiligen zagen, schreeuwden zij: “Wij zijn christenen en wij geloven in Eén God, de God van anba Bidaba.” De prefect werd woedend en ontbood de heilige, en zij die met hem waren, en liet hen onthoofden. Hun bloed vloeide als een rivier. De hemel werd gevuld met engelen die de zielen van deze heiligen verwelkomden. St. Bidaba, St. Andreas en St. Christodulus kregen de kroon van het martelaarschap.
Moge hun heilige zegen met ons zijn. Amen.
NB. De koningin, moeder van Keizer Constantijn II, heeft de kerk van deze heilige vernieuwd nadat deze afgebroken was in de tijd van Diocletianus, de tiran.